Werkgeluk lijkt een ongrijpbaar iets. Ik had ooit een baan die op papier echt helemaal prima was. Ik verdiende lekker bovenmodaal, wat best fijn is als je in je eentje financieel verantwoordelijk bent. Bovendien werkte ik op vaste dagdelen, overdag, en had ik vijf weken vakantie per jaar en een dertiende maand. Kat in ’t bakkie toch? Helaas was ik doodongelukkig… Ik ging regelmatig huilend naar mijn werk, lag uren wakker, en had allerlei lichamelijke klachten. In die periode kon ik de vinger niet op de zere plek leggen, maar nu ik terugkijk realiseer ik me waar het mis ging: er werd niet voldaan aan mijn psychologische basisbehoeften…

CAR

Tijdens de lerarenopleiding werd mij verteld dat leerlingen drie dingen nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen: competentie, autonomie en relatie/verbondenheid. Dit zijn de psychologische basisbehoeften die ieder mens heeft; als aan deze behoeften niet wordt voldaan, kom je niet optimaal tot ontwikkeling.

Competentie wil zeggen dat je het idee hebt dat je iets kunt, dat je goed bent in wat je doet. Word je als beginnend docent voor die helse Havo 4 gezet, waar de ervaren docenten een flink deel van hun grijze haren aan te danken hebben? Ik kan uit ervaring melden dat je je dan niet echt competent voelt…

Autonomie betekent dat je zelf invloed hebt op wat je doet, en hoe je dit doet. Je moet vrijheid krijgen om je eigen kennis en inzichten in te zetten. Hoe meer invloed je zelf kunt uitoefenen, hoe gemotiveerder je over het algemeen zult zijn. Hier ging het in mijn vorige baan mis. Ik werkte weliswaar op regelmatige tijden, maar had geen enkele invloed op wanneer ik (gratis…) moest komen overwerken. Bovendien werd ik voor bepaalde keuzes, die ik echt vanuit mijn hart maakte, op de vingers getikt. Ik heb gemerkt dat autonomie voor mij een kernwaarde is, en nu ik een werkgever heb die dit respecteert gaat alles ineens een stuk makkelijker – en daar kan geen extra week vakantie of dertiende maand tegenop.

Relatie wil zeggen dat je erbij hoort, dat je prettig contact wilt hebben met de mensen om je heen. Heb je weleens gewerkt met een directe collega waar je geen klik mee had, of een functioneringsgesprek gehad met die leidinggevende die je het liefst zo min mogelijk tegenkomt? Valt niet mee… In dit soort situaties is de factor relatie verstoord, je ervaart niet de verbondenheid die je nodig hebt.

Aanpak

Deze drie, vaak afgekort als CAR, worden niet voor niks basisbehoeften genoemd. Natuurlijk is het persoonlijk hoeveel je van elk van deze drie factoren nodig hebt, en kun je ook best in je privéleven compenseren als je op je werk eens wat minder autonomie krijgt of je een keertje botst met een collega. Maar veel loopbaanstress is terug te voeren op één van deze drie. Ben je niet gelukkig in je loopbaan? Ga voor jezelf eens na hoe het met jouw CAR zit, en wat je hieraan kan verbeteren. Probeer helder te krijgen welke behoefte voor jou op dit moment niet voldoende vervuld wordt. Als je dit weet, kun je gerichte stappen ondernemen om dit op te lossen.

 

Meer lezen? Kijk hier:

https://www.burowelzijn.nl/549-2/
https://progressiegerichtwerken.com/relatie-psychologische-basisbehoeften-en-psychologisch-welbevinden/
https://progressiegerichtwerken.com/psychologische-basisbehoeften-vervulling-deprivatie-of-frustratie/